فرآیند تبدیل پلاک خودروهای مناطق آزاد به پلاک ملی که برای مدتی متوقف شده بود، از مهرماه امسال (۱۴۰۴) دوباره آغاز شده است. بر اساس این طرح، مالکان خودروهای مدل ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ می‌توانند در صورت رعایت شرایط قانونی و پرداخت حقوق و عوارض گمرکی، برای دریافت پلاک ملی اقدام کنند.
به گزارش ایران‌جیب به نقل از ایسنا، خودروهایی که در مناطق آزاد کشور وارد می‌شوند، برخلاف خودروهای سرزمین اصلی دارای پلاک ویژه همان منطقه هستند و تنها مجاز به تردد در محدوده جغرافیایی منطقه آزاد می‌باشند. تردد این خودروها در سرزمین اصلی تنها با مجوز موقت و تا شعاع مشخصی، معمولاً حدود ۱۲۰ کیلومتر از محدوده منطقه آزاد، امکان‌پذیر است.
با این حال، طبق مقررات جدید، مالکان خودروهای پلاک منطقه آزاد در صورت داشتن مدارک هویتی معتبر و پرداخت حقوق و عوارض گمرکی می‌توانند پلاک ملی دریافت کنند. طرح مذکور نخستین بار در دولت پیشین مطرح شد اما به مرحله اجرا نرسید تا اینکه در مهرماه امسال، شورای عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی از نهایی شدن دستورالعمل اجرایی آن و رفع مشکلات سامانه‌ای خبر داد.
ناصر خرمالی، مدیر گمرک، بازرگانی و توسعه صادرات دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، در این باره اعلام کرد که هماهنگی‌های لازم با دفتر مقررات صادرات و واردات وزارت صمت و سامانه جامع تجارت انجام شده است. وی افزود: «دارندگان خودروهای ساخت سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ می‌توانند با دریافت کد شیما و ثبت اطلاعات در سامانه جامع تجارت، مراحل قانونی دریافت پلاک ملی را آغاز کنند.»
در فرآیند تجارت بین‌الملل و واردات کالا به مناطق آزاد، داشتن شناسه یکتا موسوم به «کد شیما» یکی از الزامات اصلی است و بدون این کد، ثبت سفارش در سامانه تجارت امکان‌پذیر نیست.
خرمالی همچنین خاطرنشان کرد که دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت ایران در تاریخ ۱۲ مهر ۱۴۰۴ طی ابلاغیه‌ای به گمرک جمهوری اسلامی ایران، تسهیلات لازم برای اجرای این فرآیند را فراهم کرده است. به گفته او، متقاضیان واجد شرایط می‌توانند با مراجعه به سامانه جامع تجارت، ثبت‌نام کرده و روند تبدیل پلاک خود را پیگیری کنند.
بر اساس مقررات ابلاغ‌شده، تنها افرادی که در حال حاضر مالک قانونی خودروهای پلاک منطقه آزاد هستند و سند به نام آن‌ها ثبت شده، مجاز به انجام مراحل دریافت پلاک ملی خواهند بود. برخلاف برخی شایعات، لزومی ندارد مالک فعلی همان واردکننده اولیه خودرو باشد؛ ملاک اصلی، ثبت قانونی مالکیت فعلی در سامانه‌های رسمی است.
در همین زمینه، رحمان سادات نجفی، رئیس شورای هماهنگی و همکاری فعالان اقتصادی مناطق آزاد، در گفت‌وگو با ایسنا توضیح داد: «وزارت صمت در دولت قبل مصوبه‌ای داشت که اجازه تبدیل پلاک مناطق آزاد به پلاک ملی را صادر می‌کرد، اما این طرح به اجرا نرسید. اکنون مجدداً این موضوع در دستور کار قرار گرفته و اجرایی شده است.»
وی تأکید کرد: «این طرح صرفاً برای خودروهای خاص با مدل ساخت بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ و با محدودیت‌هایی در حجم موتور قابل اجراست. تنها خودروهایی که در این محدوده تعریف می‌شوند، امکان دریافت پلاک ملی دارند.»
سادات نجفی با اشاره به اینکه این اقدام از نظر اقتصادی چندان توجیه‌پذیر نیست، افزود: «در زمان تصویب این مصوبه، واردات خودرو به کشور ممنوع بود، اما اکنون که واردات مجدداً انجام می‌شود، دلیلی برای پلاک‌گذاری خودروهای قدیمی و کارکرده وجود ندارد. با این حال، برخی از مالکان ممکن است تمایل داشته باشند خودروهای خود را وارد سرزمین اصلی کنند.»
او در ادامه خاطرنشان کرد: «مالکان خودرو باید برای ورود دائم خودروهای خود به سرزمین اصلی، حقوق و عوارض گمرکی مربوطه را پرداخت کنند.»
به گفته رئیس شورای هماهنگی فعالان اقتصادی مناطق آزاد، خودروهای دارای پلاک منطقه آزاد تنها در صورت دریافت مجوز ویژه، مجاز به تردد موقت و محدود در سرزمین اصلی هستند. وی توضیح داد: «این خودروها سالی یک‌بار می‌توانند به طور مقطعی وارد سرزمین اصلی شوند و در محدوده استانی یا تا شعاع حدود ۱۲۰ کیلومتر از منطقه آزاد تردد کنند.»