بازار روغن موتور در ماه‌های اخیر با افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها، گزارش‌هایی از کمبود کالا و اختلاف چشمگیر میان نرخ کارخانه و بازار مواجه شده است؛ شرایطی که هزینه نگهداری خودرو را برای مالکان به شکل قابل‌توجهی افزایش داده است. در همین حال، ستاد تنظیم بازار تصمیم گرفته روغن موتور خودروهای سبک را تا پایان سال از شمول قیمت‌گذاری دستوری خارج کند؛ تصمیمی که می‌تواند معادلات قیمت‌گذاری این محصول را تغییر دهد.
افزایش تا ۷ برابری قیمت روغن موتور در یک سال!
بررسی قیمت‌های منتشرشده در بازار نشان می‌دهد بهای برخی روغن‌های موتور چهارلیتری از مهر ۱۴۰۴ تا آبان ۱۴۰۵ افزایش چشمگیری داشته است. در سه نمونه بررسی‌شده، قیمت محصولات از حدود ۵۲۰ تا ۷۸۹ هزار تومان به محدوده ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان رسیده است.
| قیمت در مهر ۱۴۰۴ | قیمت در آبان ۱۴۰۵ | میزان افزایش |
|---|---|---|
| ۷۸۹ هزار تومان | ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان | ۵۸۵ درصد |
| ۵۸۱ هزار تومان | ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان | ۷۲۶ درصد |
| ۵۲۰ هزار تومان | ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان | ۷۶۵ درصد |
این ارقام مربوط به قیمت‌های منتشرشده در بازار هستند و نباید با نرخ رسمی کارخانه یا قیمت مصوب یکسان در نظر گرفته شوند. همچنین افزایش قیمت محصولات بررسی‌شده به معنای رشد مشابه قیمت تمام روغن‌های موتور موجود در بازار نیست.
هزینه تعویض روغن خودرو از ۵ میلیون تومان عبور کرد
افزایش قیمت روغن موتور مستقیماً هزینه سرویس دوره‌ای خودروها را بالا برده است. برای مثال، برآورد هزینه تعویض روغن پژو ۲۰۶ با موتور TU5 در آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد مالک این خودرو برای یک سرویس معمولی باید بیش از ۵ میلیون تومان هزینه کند.
جزئیات این برآورد به شرح زیر است:
- خرید چهار لیتر روغن موتور: حدود ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان
- فیلتر روغن و دستمزد تعویض: مجموعاً بخشی از هزینه نهایی سرویس
- هزینه نهایی تعویض روغن: حدود ۵ میلیون و ۱۷۵ تا ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان
این مبلغ فقط هزینه روغن موتور، فیلتر روغن و اجرت تعویض را شامل می‌شود و هزینه سایر فیلترها و خدمات جانبی در آن محاسبه نشده است.
در چنین شرایطی، احتمال دارد برخی مالکان برای کاهش هزینه‌ها، سرویس دوره‌ای را به تعویق بیندازند یا به سراغ روغن‌های ارزان‌تر بروند؛ درحالی‌که استفاده از روغن نامناسب یا تأخیر طولانی در تعویض آن می‌تواند در آینده هزینه‌های تعمیراتی بیشتری به همراه داشته باشد.
تولیدکنندگان: قیمت کارخانه تغییر نکرده است!
به گزارش ایران جیب، آرمان زارعی در گزارشی به بررسی وضعیت بازار روغن موتور و اظهارات تولیدکنندگان پرداخته است. تولیدکنندگان، افزایش قیمت‌های بازار را بیشتر ناشی از مشکلات عرضه و فعالیت واسطه‌ها می‌دانند.
علی کاظمی، رئیس انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی ایران، در تاریخ ۱۳ آبان اعلام کرد که قیمت کارخانه‌ای روغن موتور طی ماه‌های اخیر تغییری نداشته و محصولات بر اساس قیمت مصوب درج‌شده روی بسته‌بندی عرضه می‌شوند.
به گفته او، در ماه‌های ابتدایی سال مشکلات مربوط به تأمین خوراک پالایشگاه‌های روغن‌سازی و تخصیص ارز برای تهیه مواد اولیه، باعث کاهش تولید شده بود؛ اما این موانع با همکاری بانک مرکزی و ستاد تنظیم بازار برطرف شده‌اند.
کاظمی همچنین معتقد است کاهش عرضه در ماه‌های گذشته زمینه فعالیت سوداگرانه در شبکه فروش را فراهم کرده و قیمت برخی محصولات در بازار به چهار تا پنج برابر قیمت مصوب درج‌شده روی بسته‌بندی رسیده است.
او پیش‌بینی کرده با افزایش عرضه محصولات، فاصله قیمت کارخانه و بازار نیز کاهش پیدا کند.
ظرفیت تولید روغن موتور بیشتر از نیاز کشور است؟
یکی از نکات مهم درباره وضعیت بازار روغن موتور، فاصله میان ظرفیت تولید پالایشگاه‌ها و میزان عرضه محصول در بازار است.
رئیس انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی ایران از فعالیت چهار پالایشگاه تولید روغن پایه با ظرفیت سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن خبر داده است. در مقابل، نیاز سالانه کشور حدود ۸۰۰ هزار تن اعلام شده که از این میزان، حدود ۶۰۰ هزار تن به تولید روغن‌های موتور بنزینی، دیزلی و روغن دنده خودرو اختصاص دارد.
با وجود این ظرفیت، بازار در مقاطعی با کمبود کالا و افزایش شدید قیمت مواجه شده است. البته ظرفیت اسمی تولید لزوماً به معنای تولید واقعی و عرضه مستمر محصولات نیست.
از جمله عواملی که می‌توانند مانع رسیدن محصول به دست مصرف‌کننده شوند، عبارت‌اند از:
- محدودیت در تأمین خوراک پالایشگاه‌ها
- مشکلات تخصیص ارز و تهیه مواد اولیه
- دشواری تأمین اقلام بسته‌بندی
- اختلال در شبکه توزیع و عرضه
به همین دلیل، برای ارزیابی دقیق وضعیت بازار باید آمار تولید واقعی، میزان عرضه داخلی، صادرات و موجودی محصولات در شبکه توزیع نیز منتشر شود.
اختلاف قیمت کارخانه و بازار؛ برخورد با متخلفان آغاز شد
افزایش فاصله قیمت روغن موتور در کارخانه و بازار، واکنش نهادهای نظارتی را نیز به دنبال داشته است.
داریوش بهنود قاسمی، مدیرکل بازرسی سازمان حمایت، در تاریخ ۲۲ شهریور اعلام کرده بود که این سازمان مجوزی برای افزایش قیمت روغن موتور به شرکت‌های تولیدکننده نداده و افزایش قیمت‌های مشاهده‌شده در بازار فاقد وجاهت قانونی است.
او کاهش تولید و انتظارات تورمی را از عوامل افزایش قیمت دانسته و از برخورد با متخلفان خبر داده بود.
همچنین رئیس سازمان تعزیرات حکومتی استان تهران اعلام کرده است که در برخی مراکز تعویض روغنی، محصولات با قیمت چهار تا پنج برابر قیمت تمام‌شده به مصرف‌کنندگان فروخته شده‌اند. در پی این تخلفات نیز با تعدادی از مراکز برخورد شده و برخی واحدها پلمب شده‌اند.
البته باید توجه داشت که فروش محصول با قیمتی چهار تا پنج برابر نرخ مصوب درج‌شده روی بسته‌بندی، با فروش چندبرابری نسبت به قیمت تمام‌شده دو معیار متفاوت هستند و نباید این دو رقم را یکسان در نظر گرفت.
توزیع مستقیم روغن موتور با قیمت مصوب در تهران
در واکنش به افزایش قیمت‌ها و مشکلات دسترسی مصرف‌کنندگان، طرح توزیع مستقیم روغن موتور و لاستیک با نرخ مصوب از چهارم آبان در مناطق ۲۲گانه تهران آغاز شد.
بر اساس توضیحات حمیدرضا رستگار، عضو هیئت‌رئیسه اتاق اصناف تهران، متقاضیان می‌توانند با ثبت‌نام در سامانه اتحادیه، از میان ۳۰۰ نقطه صنفی تعیین‌شده، واحد عرضه‌کننده در منطقه خود را انتخاب کنند.
از سوی دیگر، رئیس سازمان تعزیرات حکومتی استان تهران نیز از برنامه عرضه مستقیم روغن موتور در ۱۵۰ مرکز با قیمت مصوب و حاشیه سود ۷ درصدی خبر داده است.
هدف اصلی این طرح‌ها، کوتاه کردن مسیر توزیع و کاهش نقش واسطه‌ها در افزایش قیمت تمام‌شده برای مصرف‌کنندگان است. البته موفقیت آنها به استمرار تأمین کالا، حجم عرضه و دسترسی واقعی خریداران بستگی دارد.
روغن موتور خودروهای سبک از قیمت‌گذاری دستوری خارج شد
مهم‌ترین تحول اخیر بازار روغن موتور، تصمیم ستاد تنظیم بازار برای خروج روغن موتور خودروهای سبک از شمول قیمت‌گذاری دستوری تا پایان سال است.
این تصمیم در جلسه ۱۸ آبان به ریاست محمدرضا عارف اتخاذ شد. بر اساس گزارش صداوسیما، روغن موتور دیزلی مشمول این تغییر نشده و همچنان تابع روال قبلی خواهد بود.
این تصمیم دو پیامد احتمالی برای بازار دارد:
- برای تولیدکنندگان: امکان انعطاف بیشتر در تعیین قیمت و کاهش محدودیت‌های ناشی از قیمت‌گذاری دستوری.
- برای مصرف‌کنندگان: احتمال افزایش قیمت خرید در صورت نبود رقابت مؤثر، عرضه کافی و نظارت بر عملکرد شبکه توزیع.
در واقع، نتیجه این سیاست به نحوه اجرا و وضعیت عرضه در بازار بستگی دارد. اگر موانع تولید برطرف شده باشند و شرکت‌ها بتوانند میزان عرضه را افزایش دهند، احتمال کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار وجود خواهد داشت. اما اگر محدودیت عرضه همچنان ادامه پیدا کند، آزادسازی قیمت به‌تنهایی تضمینی برای ارزان شدن روغن موتور نیست.
آینده قیمت روغن موتور چه می‌شود؟
بازار روغن موتور در شرایطی وارد مرحله جدیدی از سیاست‌گذاری شده که مصرف‌کنندگان با افزایش چندبرابری قیمت و هزینه‌های سنگین سرویس خودرو مواجه هستند. خروج روغن موتور خودروهای سبک از قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند مسیر بازار را تغییر دهد؛ اما نتیجه نهایی به میزان تولید واقعی، استمرار عرضه، شفافیت شبکه توزیع و نظارت بر قیمت فروش بستگی دارد.
در نهایت باید دید آیا تغییر سیاست قیمت‌گذاری به تعادل بازار و کاهش فاصله نرخ کارخانه و بازار منجر می‌شود یا هزینه این تصمیم نیز به مصرف‌کنندگان منتقل خواهد شد.
اولین نفری باشید که دیدگاه می‌گذارد