ساعت هفت صبح است و خودروی اتومات شما استارت نمی‌خورد. همسایه‌ای که برای کمک آمده پیشنهاد می‌دهد: «دنده را خلاص کن؛ بکسلش می‌کنیم و می‌بریم تعمیرگاه.» شاید این صحنه را بارها دیده باشید، اما بکسل خودروی اتومات همیشه به سادگی خودروهای دنده‌ای نیست. اگر روش حمل با نوع گیربکس و سیستم انتقال نیروی خودرو سازگار نباشد، احتمال آسیب‌های پرهزینه وجود دارد.
پیش از بستن طناب یا حرکت دادن خودرو، بهتر است دستورالعمل حمل همان مدل را بررسی کنید. اگر در شیراز هستید، می‌توانید با امداد خودرو ابراهیمی تماس بگیرید و درباره انتخاب روش مناسب حمل خودرو مشورت کنید.
چرا اتومات را مثل دنده‌ای نمی‌کشند؟
گیربکس اتومات برای سالم ماندن نیاز به روغن دارد که در گردش باشد و روانکاری را انجام دهد. زمانی که موتور روشن است، این روغن قطعات داخلی را روانکاری و خنک می‌کند. اما وقتی موتور خاموش است و چرخ‌های محرک روی زمین می‌غلتند، این گردش متوقف است و قطعات گیربکس همچنان می‌چرخند. نتیجه گرما و سایش است، به‌ویژه اگر مسیر طولانی باشد یا سرعت بالا.
باور رایج دیگر این است که دنده خلاص (N) همه‌چیز را آزاد می‌کند. در اتومات این‌طور نیست؛ دنده خلاص (N) چرخ‌های محرک را کاملاً از گیربکس جدا نمی‌کند. خطرناک‌تر از آن، رهاکردن دنده روی پارک (P) است: در این حالت اهرمی چرخ‌ها را قفل می‌کند و اگر خودرو را بکشند، ممکن است همان اهرم بشکند.
گیربکس شما از کدام نوع است؟
«اتومات» اسم کلی چند نوع گیربکس است و روش حمل برای هرکدام فرق می‌کند:
- اتومات کلاسیک (مبدل گشتاور): رایج‌ترین نوع . تیپ‌ترونیک هم همین گیربکس است، فقط یک حالت دستی-اتوماتیک اضافه دارد.
- CVT (بی‌پله): به‌جای دنده‌های مشخص ، از تسمه و پولی استفاده می‌کند.
- دوکلاچه (DCT): دو کلاچ دارد و تعویض دنده‌ها بدون وقفه انجام می‌شود.
- «نیمه‌اتومات» (دنده‌ربات یا AMT): معمولاً به گیربکسی می‌گویند که یک ربات کلاچ و تعویض دنده را کنترل می‌کند . گاهی هم این اسم را برای DCT به کار می‌برند. اگر مطمئن نیستید، از دفترچه یا نمایندگی بپرسید.
محور محرک (جلو، عقب یا چهارچرخ‌محرک) هم تقریباً به اندازه‌ی نوع گیربکس در انتخاب روش حمل اثر دارد.
روش مناسب حمل خودروی اتومات برای هر نوع گیربکس
جدول زیر توصیه‌های دفترچه‌ی سازندگانی مثل کیا، هیوندای، نیسان و تویوتا را خلاصه می‌کند. حرف آخر را همیشه دفترچه‌ی خودروی شما می‌زند.
| نوع خودرو | روش پیشنهادی | هشدار مهم |
|---|---|---|
| اتومات دیفرانسیل جلو | خودروبر یا چرخگیر از جلو (چرخ‌های جلو بالا) | اگر خودرو از عقب بالا برود، چرخ‌های محرک روی زمین می‌مانند |
| اتومات دیفرانسیل عقب | خودروبر یا بالا بردن چرخ‌های عقب | چرخ‌های محرک نباید روی زمین کشیده شوند |
| چهارچرخ‌محرک | خودروبر یا چرخگیر همراه دالی (سکوی چرخ‌دار زیر چرخ‌های محرک ) | در دفترچه‌ی هیوندای و کیا، هیچ چرخی نباید روی زمین باشد |
| CVT | خودروبر؛ در صورت نبود ، دالی زیر چرخ‌های محرک | در دفترچه‌ی نیسان، کشیدن با چرخ‌های جلو روی زمین توصیه نشده |
| دوکلاچه (DCT) | خودروبر | در دفترچه‌ی کیا، بکسل با چهار چرخ روی زمین ممنوع است |
| هیبریدی | خودروبر | در دفترچه‌ی کیا، کشیدن با چرخ‌های جلو روی زمین ممکن است به موتور برقی آسیب بزند |
| نیمه‌اتومات (دنده‌ربات) | ترجیحاً خودروبر | دفترچه‌ی همان مدل را ببینید |
دفترچه‌ی خودروهای ایرانی چه می‌گوید؟
دفترچه‌ی دنا پلاس حمل با خودروبر را برای جلوگیری از آسیب توصیه می‌کند. بکسل اضطراری با چهار چرخ روی زمین را هم فقط با دنده‌ی N (دنده خلاص)، حداکثر ۳۰ کیلومتر بر ساعت برای اتوماتیک و حداکثر ۳۰ کیلومتر مسافت مجاز می‌داند، و از بکسل از عقب با چرخ‌های جلوی روی زمین هم منع می‌کند.
در هایما S7 برای اتومات باید پیش از بکسل سطح روغن ATF را بررسی کرد، و اگر شرایط مناسب نبود ، خودروبر دارای سکو لازم است . با یدک‌کش ، دنده در N می‌ماند و سرعت و مسافت به ۴۰ کیلومتر بر ساعت و ۲۵ کیلومتر محدود است. بکسل اضطراری با چهار چرخ روی زمین فقط وقتی مجاز است که چرخ‌ها ، محورها ، گیربکس و ترمز سالم باشند ، آن هم با حداکثر ۱۵ کیلومتر بر ساعت و ۱٫۵ کیلومتر.
پژو ۲۰۷i عدد سرعت یا مسافتی نداده ، ولی میله‌ی ثابت را توصیه می‌کند و می‌گوید خودرویی که امکان حرکت و رانندگی ندارد نباید بکسل شود ؛ باید با خودروی ویژه‌ی حمل جابه‌جا شود . دفترچه‌ی دنا پلاس هم همین را می‌گوید. تارا (در دفترچه‌ی نسخه‌ی دنده‌ای) سیم‌بکسل و نوار را ممنوع کرده و فقط میله‌ی یدک‌کشی را مجاز می‌داند، و در چند حالت، از جمله گیرکردن دنده یا ترمز دستی، کمک امداد حرفه‌ای را لازم می‌داند.
در دفترچه‌ی بعضی مدل‌های هیوندای هم فقط برای بارکردن روی یدک‌کش ، جابه‌جایی حدود ۱۰ متر با سرعت ۵ کیلومتر بر ساعت اجازه داده شده است.
حالا فاصله را ببینید: از ۱٫۵ تا ۳۰ کیلومتر . به همین دلیل هیچ عدد عمومی نمی‌دهیم . یک نکته‌ی عملی هم هست : اگر خودرو امکان حرکت و رانندگی ندارد ، دفترچه‌های ایرانی برایش حمل ویژه را توصیه می‌کنند . پس برای خودرویی که روشن نمی‌شود و از سلامت گیربکس و ترمزش مطمئن نیستید، خودروبر انتخاب امن‌تری است.
سه روش جابه‌جایی
خودروبر (کفی): خودرو روی بستر بار می‌شود و هر چهار چرخ از زمین جدا می‌ماند. برای همه‌ی انواع گیربکس و بیشتر خودروهای چهارچرخ‌محرک مطمئن‌ترین راه است. محدودیت این روش این است که در مسیرهای تنگ یا پارکینگ‌های کم‌ارتفاع ممکن است کار سخت‌تر شود.
جرثقیل چرخگیر یا دالی: فقط چرخ‌های محرک بالا می‌روند. وقتی خودروبر در دسترس نیست و دفترچه اجازه می‌دهد، گزینه‌ی بعدی است . شرطش این است که محور محرک درست تشخیص داده شود؛ اگر چرخ‌های اشتباه بالا بروند، آسیب همان بکسل ساده است.
بکسل با میله، طناب یا زنجیر: برای اتومات با چرخ‌های محرک روی زمین فقط در شرایط اضطراری و طبق دفترچه مجاز است. دفترچه‌های کیا و هیوندای هم تجهیزات بلندکننده‌ی زنجیری (sling) و بلندکردن خودرو از قلاب یا بدنه را مجاز نمی‌دانند.
قبل از تحویل خودرو به امدادگر ، این‌ها را بگویید
- نوع گیربکس و محور محرک: اتومات، CVT، DCT یا دنده‌ربات ؛ جلو ، عقب یا چهارچرخ‌محرک.
- امکان خلاص‌کردن دنده: اگر دسته‌دنده روی پارک (P) گیر کرده ، حتماً بگویید. در این حالت خودرو را نباید روی چرخ‌هایش کشید.
- ترمز پارک: اگر آزاد نمی‌شود، اطلاع بدهید.
- سوئیچ و استارت‌استاپ: دفترچه‌ی کیا، هیوندای و دنا پلاس سوئیچ را روی ACC (یا A) می‌خواهند و می‌گویند فرمان قفل نشود. هنگام خاموش‌بودن موتور ، کمک‌ترمز و کمک‌فرمان کار نمی‌کنند.
در شیراز این کار را چه کسی انجام می‌دهد ؟
اگر خودروی شما در شیراز است، پیش از تماس نوع گیربکس و محور محرکش را بدانید. مجموعه‌ی امداد خودرو ابراهیمی با ۳۰ سال سابقه‌ی فعالیت در امداد خودرو و دارای پروانه‌ی کسب، در اکثر مناطق شیراز خدمات می‌دهد. برای خودروهایی که نباید روی چرخ‌هایشان کشیده شوند ، خدمت خودروبر شیراز (کفی) و برای جابه‌جایی‌های دیگر ، خدمت یدک کش شیراز در دسترس است.
با هر مجموعه‌ای که هماهنگ می‌کنید، این سؤال را از اپراتور بپرسید: « برای گیربکس و محور محرک خودروی من چه روشی را پیشنهاد می‌کنید و چرا ؟ »
پرسش‌های متداول
آیا می‌شود خودروی اتومات را با طناب بکسل کرد؟ در بیشتر موارد توصیه نمی‌شود . بعضی دفترچه‌ها فقط در شرایط اضطراری و با حد سرعت و مسافت اجازه می‌دهند، و بعضی مثل تارا سیم و نوار را ممنوع کرده‌اند.
خلاص (N) برای بکسل کافی است؟ نه همیشه. در اتومات، خلاص‌کردن دنده لزوماً چرخ‌ها را از اجزای داخلی گیربکس جدا نمی‌کند. دنده را هم نباید روی پارک گذاشت.
جمع‌بندی
روش حمل خودروی اتومات و نیمه‌اتومات را نوع گیربکس و محور محرک تعیین می‌کند . برای بیشتر این خودروها خودروبر کم‌ریسک‌ترین راه است و بکسل با طناب، به‌ویژه در چهارچرخ‌محرک ، CVT ، دوکلاچه و هیبریدی، توصیه نمی‌شود. قبل از هر اقدامی بخش بکسل دفترچه‌ی خودرو را بخوانید و نوع گیربکس را به امدادگر بگویید.
اولین نفری باشید که دیدگاه می‌گذارد